16-17 Kasım 2023 tarihlerinde, Koç Üniversitesi Vehbi Koç Ankara Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (VEKAM, vekam.ku.edu.tr) bünyesinde gerçekleştirilen Çocuklar (0-18) için Kültürel Miras Çalışmaları Çalıştayı’nın dördüncüsünün başlığı “Saha, Müze ve Doğal Miras Alanlarında Eğitim Uygulamaları” ydı. VEKAM direktörü Prof. Dr. Filiz Yenişehirlioğlu ve Koç Üniversitesinden arkeolog Doç. Dr. Çiğdem Maner’le birlikte bu çalıştay dizisinin bilimsel komitesinde yer almak benim için çok kıymetli.
Farklı disiplinlerden uzmanların katıldığı uluslararası çalıştayların ilki 14 – 15 Kasım 2019 tarihlerinde VEKAM Bağ Evi’nde yapıldı. Sunumların yanı sıra farklı deneyimler için tasarlanmış olan atölyeler katılımcılardan büyük ilgi gördü. 2020 yılında küresel salgın sebebiyle ikinci çalıştay yapılamadı. Daha fazla vakit kaybetmemek için ikinci çalıştayı çevrimiçi yapmaya karar verdik ve “Öğretmen Odaklı Uygulamalar” temasıyla 29 – 30 Nisan 2021 tarihlerinde gerçekleştirdik. Bu deneyim bizlere çok sayıda kişiye ulaşma imkânı sundu. İki günde toplam 855 kişi etkinliğe katılım sağladı.
Çalıştay dizisinde öncelikli kararlardan biri olarak kısa sürede yayına dönüştürme ilkesi sonucunda birinci ve ikinci çalıştayların kitapları, üçüncü kitap ise yakın zamanda raflarda yerini alacak.
Uluslararası olarak düzenlenen üçüncü çalıştaya Almanya, İtalya, Fransa ve Mısır’dan da uzmanlar katıldı. Yazılı kaynaklar üzerine odaklanılan çalıştayın başlığı “Kitap, Çizgi Roman ve Fotoğraf” idi. Çocuk kitabı yazarı, yayıncı, mimar, arkeolog, sanat tarihçi, öğretmen gibi pek çok meslek grubundan kamu ve özel sektörden farklı kurumlardan uzmanların sunumları yanı sıra yine atölye çalışmaları yer aldı. İstanbul Alman Arkeoloji Enstitüsünden Dr. Moritz Kinzel, Koç Üniversitesinden Doç. Dr. Ilgım Veryeri Alaca-Serpil Karaoğlu ve Louvre Müzesinden Cyrille Gouyette katılımcılar üç farklı atölye çalışması gerçekleştirdi.
16-17 Kasım 2023 tarihlerinde yapılan somut olmayan kültürel miras ve doğal miras konularına geniş yer verilen dördüncü çalıştayda ilk oturumunun başkanı Doç.Dr. Çiğdem Maner’di. Bu oturumda Japonya Kyushu Ulusal Müzesinden Akiko Nishijima, “Sınıftan Daha Çekici, Ders Kitabından Daha Aydınlatıcı: Kyushu Ulusal Müzesi’nde Kültürel Miras Programları”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesinden Dr. Öğr. Üyesi Zeynep Safiye Baki Nalcıoğlu “Somut Olmayan Kültürel Miras Aktarımında Uygulama ve Eğitim: Ankara Somut Olmayan Kültürel Miras Müzesi” adlı sunumlarıyla yer aldı.
Nur Kömürcü’nün başkan olduğu ikinci oturumda, Konya Ereğli Rehberlik ve Araştırma Merkezinden Abdül Vefa Demirkıran Engelli “Çocuklarla Doğa Eğitimi: Umut Tohumları ve Özel Kâşifler ile Beyşehir Doğasının Korunması”, Tuğba Ağırbay, Ayşenur Akgün ve Dr. Öğr. Üyesi Arzu Gürsoy Ergen “Başkentte Doğayla Birlikte Öğrenmek: Eymir Ornitoloji Araştırma Merkezi ve Eymir Doğa Atölyesi” ve UNESCO Dünya Mirası Wadden Denizi Ziyaretçi Merkezinden Dr. Monika Wahsner “Tüm Duyularla Aktif Öğrenme: Olağanüstü Evrensel Değere Sahip Dünya Mirası, Wadden Denizi Eğitim Konsepti” başlıklı sunumlarla Türkiye’den ve dünyadan doğal miras alanlarından örnekler paylaşıldı.
Başkanlık yaptığım üçüncü oturumda Koç Üniversitesi Suna&İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Merkezinden Özge Yanardağ Koçyiğit “AKMED Kaleiçi Müzesi Eserleri Kapsamında Çocuklar için Kültürel Miras ve Eğitici Atölyeler”, Pera Müzesinden Nur Kömürcü ve Barış Bilgen “Müze Alanlarında Eğitim Etkinlikleri: Pera Müzesi Öğrenme Programları”, Ankara Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Tabiat Varlıkları Daire Başkanı Bekir Ödemiş ve mimar Faruk Soydemir “Ankara Miras Kültür Elçileri Programı” isimli sunumlarla çocuklarla yürütülen kültürel miras programlarına dair bilgiler aktardılar.
İkinci gün dördüncü oturumla başladı. Oturum başkanı VEKAM direktörü Prof. Dr. Filiz Yenişehirlioğlu’ydu. Sagnlandet Lejre (Efsaneler Diyarı)’den Lasse Stockholm Nielsen “Aktif Katılımın Geliştirilmesi: Kültürel Miras Müzelerinde İzleyiciden Aktif Kaşiflere Dönüşen Çocuklar”, Doç. Dr. Sema Demir “Yaşayan Köy’ün Oyun Dünyası” ve Prof. Dr. Necmi Karul “Aktopraklık Arkeoloji Okulu: Kültürel Miras Projesi ve Eğitim Atölyeleri” adlı sunumlarıyla açık alanlarda kurgulanmış yerleşim alanı ve köy modellerinden örnekler sundular.
Çalıştayın son oturumunun başkanı Doç.Dr. Ceren Güneröz’dü. Müzelerin yer aldığı oturumda Serkan Gedük “Kocaeli Müzelerinde Çocuklara Yönelik Yapılan Kültürel Miras Çalışmaları”, Rıdvan Gölcük ve Hazal Fırat, “Troya Müzesi Eğitim Uygulamaları”, Dilek Yıldız Karakaş ve Sinan Işık “Bursa Müze’de Çocuklar için Somut Olmayan Kültürel Miras Çalışmaları” hakkında bilgilendirmeler yaptılar.
Dördüncü çalıştayın atölyeleri de oldukça renkli geçti, Japonya Kyushu Ulusal Müzesinden Akiko Nishijima örgü ipliği kullanarak eski Japon saç stillerini yaptırırken bu uygulamanın farklı kültürlere nasıl adapte edilebileceğini tartışırken, Danimarka’nın önde gelen kültürel miras müzelerinden biri olan Sagnlandet Lejre’den Lasse Stockholm Nielsen uygulamalı eğitimin gücüne odaklandığı atölyede katılımcıların çakmak taşlarıyla ateşler yaktığı hatta mantar pişirdiği interaktif örnekler sundu. Vekam’ın bahçesinde gerçekleştirilen doğa gözlemi atölyesindeyse Tuğba Ağırbay, Ayşenur Akgün ve Dr. Öğr. Üyesi Arzu Gürsoy Ergen kuş gözlemciliği hakkında bilgi verirken bahçenin barındırdığı içlerinde ağaç kakanın bile olduğu kuş çeşitliliği katılımcıları hayrete düşürdü.
Ayrıca ilk çalıştaydan itibaren temalarla ilgili gerek uzmanların getirdiği gerekse bilimsel kurulun derlediği yayınlar arşivlenmekte olup yeni katılımlarla birlikte bu çalıştay süresince de katılımcıların incelemesine sunuldu.
Şimdiyse başta sevgili Arzu Beril Kırcı olmak üzere VEKAM’ın şahane ekibiyle 2024 yılında gerçekleştirmeyi planladığımız 5. çalıştayın hazırlıklarına başladık bile. Görüşmek üzere…
odengiz.blog 